08 jun Overgang en hartgezondheid: waarom iedere vrouw haar risico’s moet kennen

De overgang brengt veel veranderingen met zich mee. De meeste vrouwen denken daarbij aan opvliegers, slecht slapen, stemmingswisselingen of gewichtstoename. Maar wat veel minder bekend is, is de invloed van de overgang op de hartgezondheid.

Toch verdienen je hart en bloedvaten juist in deze levensfase extra aandacht. Door veranderingen in je hormoonhuishouding neemt het risico op hart- en vaatziekten toe. Gelukkig kun je zelf veel doen om je gezondheid te ondersteunen.

Wat gebeurt er met je lichaam tijdens de overgang?

Tijdens de overgang neemt de productie van het hormoon oestrogeen geleidelijk af. Oestrogeen heeft niet alleen invloed op je menstruatiecyclus, maar speelt ook een belangrijke rol bij de bescherming van je hart en bloedvaten.

Wanneer deze natuurlijke bescherming afneemt, kunnen verschillende veranderingen ontstaan:

• Het cholesterolgehalte kan stijgen.
• De bloeddruk kan toenemen.
• De bloedsuikerregulatie kan veranderen.
• Het risico op hartritmestoornissen neemt toe.

Deze veranderingen verlopen vaak ongemerkt. Daarom is het belangrijk om niet alleen naar overgangsklachten te kijken, maar ook aandacht te besteden aan je algehele gezondheid.

Hart- en vaatziekten bij vrouwen: een onderschat risico

Veel mensen zien hart- en vaatziekten nog steeds als een typisch mannenprobleem. In werkelijkheid zijn hart- en vaatziekten ook onder vrouwen een belangrijke doodsoorzaak.

Bovendien uiten hartproblemen zich bij vrouwen vaak anders dan bij mannen. Klachten worden daardoor soms later herkend, waardoor vrouwen niet altijd op tijd de juiste hulp krijgen.

Juist daarom is preventie zo belangrijk. Wachten totdat er klachten ontstaan, is niet altijd de beste strategie.

Waarom de overgang invloed heeft op je hartgezondheid

De afname van oestrogeen zorgt ervoor dat bloedvaten minder flexibel worden. Daarnaast kunnen ontstekingsprocessen toenemen en verandert de vetstofwisseling.

Hierdoor stijgt het risico op:

• Hoge bloeddruk
• Verhoogd cholesterol
• Diabetes type 2
• Hartinfarcten
• Beroertes

De overgang veroorzaakt deze aandoeningen niet direct, maar kan wel bestaande risicofactoren versterken.

Ken je cijfers: een belangrijke stap naar preventie

Omdat afwijkingen vaak geen duidelijke klachten geven, is het verstandig om regelmatig je gezondheidswaarden te laten controleren.

Denk hierbij aan:

Bloeddruk

Een verhoogde bloeddruk geeft meestal geen klachten, maar belast wel je hart en bloedvaten.

Cholesterol

Een verhoogd cholesterol kan bijdragen aan vernauwing van de bloedvaten.

Bloedsuiker

Veranderingen in de stofwisseling kunnen het risico op diabetes vergroten.

Door deze waarden regelmatig te controleren, kun je tijdig maatregelen nemen.

Persoonlijke risicofactoren die extra aandacht verdienen

Sommige vrouwen lopen een verhoogd risico op hart- en vaatziekten tijdens of na de overgang.

Dat geldt bijvoorbeeld wanneer je:

• Hart- en vaatziekten in de familie hebt.
• Een verhoogd cholesterolgehalte in de familie hebt.
• Zwangerschapsdiabetes hebt gehad.
• Hoge bloeddruk tijdens de zwangerschap hebt gehad.
• Pre-eclampsie hebt doorgemaakt.
• PCOS hebt.
• Het metabool syndroom hebt.
• Vroeg of vervroegd in de overgang bent gekomen.
• Migraine met aura ervaart.

Bespreek deze factoren altijd met je huisarts of specialist.

Hormoontherapie en hartgezondheid: wat zegt de wetenschap?

Hormoonsubstitutietherapie (HST) kan voor sommige vrouwen voordelen bieden. Naast verlichting van overgangsklachten lijkt HST onder bepaalde omstandigheden ook een positief effect te hebben op hart en bloedvaten.

Onderzoek laat zien dat starten rond het begin van de overgang mogelijk kan bijdragen aan:

• Een gunstiger cholesterolprofiel
• Betere vaatfunctie
• Een lager risico op hart- en vaatziekten bij geselecteerde vrouwen

Dit wordt ook wel het “window of opportunity” genoemd.

Hormoontherapie is echter geen standaardoplossing voor iedereen. Leeftijd, medische voorgeschiedenis, klachten en persoonlijke risicofactoren spelen allemaal een rol in de beslissing om wel of niet te starten.

Laat je daarom altijd goed adviseren door een deskundige arts.

Wat kun je zelf doen voor een gezond hart tijdens de overgang?

Gelukkig heb je zelf veel invloed op je gezondheid.

Beweeg dagelijks

Regelmatige lichaamsbeweging helpt om de bloeddruk te verlagen, cholesterolwaarden te verbeteren en een gezond gewicht te behouden.

Kies voor gezonde voeding

Eet voldoende groenten, fruit, volkoren producten, peulvruchten en gezonde vetten. Beperk ultrabewerkte voeding en toegevoegde suikers.

Stop met roken

Roken verhoogt het risico op hart- en vaatziekten aanzienlijk. Stoppen levert op elke leeftijd gezondheidswinst op.

Matig alcoholgebruik

Minder alcohol draagt bij aan een betere hartgezondheid en een betere slaapkwaliteit.

Zorg voor voldoende slaap

Slaaptekort beïnvloedt hormonen, stressniveaus en herstelprocessen in het lichaam.

Verminder stress

Chronische stress kan bijdragen aan een verhoogde bloeddruk en andere gezondheidsproblemen.

De overgang als kans om in je gezondheid te investeren

De overgang markeert een nieuwe levensfase. Niet alleen hormonaal, maar ook op het gebied van gezondheid. Juist nu is het waardevol om stil te staan bij je leefstijl, je risicofactoren en je gezondheidswaarden.

Door bewust aandacht te besteden aan je hartgezondheid, leg je een stevige basis voor de jaren die nog voor je liggen.

Want goed zorgen voor jezelf tijdens de overgang betekent investeren in een gezonde toekomst.

Wil je meer weten?

Heb je vragen over de overgang, hormonen of jouw persoonlijke gezondheidsrisico’s? Neem dan contact op met een deskundige zorgverlener. Samen kun je kijken welke stappen passen bij jouw situatie.

Je bent ook van harte welkom bij mij voor een uitgebreid, persoonlijk consult van 1 uur. Lees hier meer over dit consult.

Marieke van Cruijsen
Menopauzespecialist en leefstijlarts